Meer balans? De sleutel tot het vergroten van je persoonlijke effectiviteit

In balans, tegenwoordig een veelgehoord verlangen. Maar wat betekent dat eigenlijk? En hoe bereik je dat? En hoe hangt dat samen met effectiviteit?

Uit balans

Balans wordt vooral belangrijk als het er niet is, als we uit balans geraken. Een bekend voorbeeld is de werk-privé balans, die bij velen is verstoord. Mensen werken meer uren dan ze graag zouden willen waardoor hun privé leven onder druk komt te staan of ze gestresst of opgebrand raken. Het is een vreemd probleem, vooral omdat de oplossing zo simpel is. Namelijk minder uren werken! Maar als het inderdaad zo simpel is, zou het probleem überhaupt niet bestaan. Dus wat maakt het dat we ons uit balans laten brengen?

Wat hieraan ten grondslag ligt, is dat we onbewust kiezen. Ook wel dat we onvoldoende stilstaan bij het effect van onze keuzes. De eerste stap is te gaan inzien waar we onbewust voor kiezen en dus niet voor kiezen en wat het effect daarvan is, niet alleen op korte maar ook op langere termijn.

In balans volgens de Balans theorie

Voor het bewustwordingsproces is mijn Balans theorie bruikbaar. Alles in het leven is altijd in balans, hoewel we dat niet altijd zo ervaren. Als jij uit balans handelt, zijn er anderen die aan de andere kant van de balans handelen en balans in het systeem brengen.

Aan de ene kant van de balans sta jijzelf, ofwel Ik en Mijn belang (mening, wil). Aan de andere kant van de balans staat de Ander en Anderman’s belang (mening, wil). Effectief is dat gedeelte waar de balans in evenwicht is en er dus evenveel ruimte of gewicht aan de ene kant als aan de andere kant van de balans is. Zie 1.

Uit balans door onze vaak onbewuste voorkeuren

De onbalans ontstaat wanneer we een voorkeur hebben voor één van de kanten van de balans. Bij de ene mens is deze voorkeur context gerelateerd, bij anderen bestaat een permanente voorkeur. Wanneer we teveel ruimte voor onszelf innemen, worden we als dominant of egoïstisch gezien, zie 2. Wanneer we teveel ruimte voor de ander hebben, worden we gezien als pleaser of onzichtbaar, zie 3. Je kan zelfs zover van jezelf verwijderd raken, dat je niet eens meer weet wat je zelf wil of belangrijk vindt. En hoe meer we opschuiven naar één van de kanten van de balans, hoe meer mensen we zullen tegenkomen die zich aan de overkant zullen bevinden. Die anderen brengen namelijk balans in het systeem. Het spanningsveld is groot tussen mensen die zich gedragen volgens de uitersten van de balans en daar ontstaat irritatie over en weer, in extreme gevallen zelfs kortsluiting.

Je kunt hier ook het model van de kernkwadranten van Ofman in herkennen. We hebben een voorkeur voor die kant van de balans, waar onze kernkwaliteit ligt. Daar voelen we ons comfortabel. En de andere kant vormt een uitdaging oftewel is spannend. In de uitersten is de kans op spanning met anderen het grootst en ontstaat dus irritatie, ongemak of nog erger.

Toenemende onbalans door de weg van de minste weerstand

En juist onder spanning, zoals bijvoorbeeld tijdsdruk of bij een (gepercipieerd) dominant, asociaal persoon of bij de gedachte dat iets niet gaat lukken, kiezen we vaak de weg van de minste weerstand. En schuiven we dus nog verder op naar de kant die we al kennen. Hiermee vergroten we de afstand, neemt de spanning verder toe en raken we uit balans.

Mensen waar werk en privé uit balans is geraakt, staan vaak open voor anderen, zijn vaak flexibel naar anderen, voelen een grote verantwoordelijkheid (voor anderen, voor het grotere geheel etc). Dit betekent dat ze zich wat moeilijker kunnen focussen op dat waar ze echt verantwoordelijk voor zijn, namelijk zichzelf en hun eigen werkzaamheden. Onder druk is hun neiging dus om zich nog meer verantwoordelijk te voelen, ja te zeggen tegen anderen en meer werk naar zich toe te trekken. Maar als je ja zegt tegen de ander, zeg je dus nee tegen jezelf.

Weg van de minste weerstand versterkt door belemmerende gedachtes

De andere kant op bewegen is dus uitdagend en levert spanning of weerstand op. Dit geheel wordt nog eens versterkt door onze belemmerende gedachtes die maken dat we denken dat de andere kant ons niet gaat helpen. Dus daarmee is er geen enkele reden de weerstand op te zoeken.

Belemmerende gedachtes zijn alle gedachtes waarin we van alles moeten of niet mogen en de vrijheid van handelen verdwijnt. Daardoor kan je dus ook niet meer vrij bewegen en kiezen op de balans.

Een overtuiging van de ‘pleaser’ is bijvoorbeeld “Ik moet wel netjes/aardig zijn (naar de ander)”. Het kan ook zijn dat je vindt dat je “alles moet kunnen”. Dit resulteert in jezelf niet toestaan nee te zeggen, want dat is niet aardig of niet goed.

Een mogelijke overtuiging van de ‘dominante’ kan zijn “Ik moet voor mezelf opkomen (ook wel; moet aardig zijn voor mezelf)” of “Ik mag niet over me heen laten lopen”. Onder druk zal degene met voorkeur voor ‘aardig voor de ander’ dus steeds stiller worden of ja zeggen, terwijl degene met voorkeur voor ‘aardig voor zichzelf’ steeds harder gaat overtuigen, zich afsluit van de ander of nee blijft zeggen. Gedrag in de uitersten is zelden effectief. De oplossing is meer opschuiven naar het midden van de balans.

De oplossing: Bewustwording van belemmerende gedachtes of van het innerlijke effect

De weg van de minste weerstand brengt ons dus behoorlijk uit balans, onbehoorlijk eigenlijk. Vooral als we (nog) onbewust zijn. Bewustwording van onze belemmerende gedachtes en die omzetten in ondersteunende gedachtes of bewust wat vaker het spanningsveld opzoeken is een goede start om beweging naar de andere kant te krijgen.

Als we uit balans raken, betalen we daar een prijs voor. Het kan zijn dat zaken ons dan teveel energie kosten: we branden op of we boeten in aan zekerheid, we raken het plezier kwijt etc. Bewustworden van het innerlijke effect, toegeven dat we moe zijn, dat we zaken niet meer voor elkaar krijgen, is ook een goede stap om ons te beseffen dat we de oplossing aan de verkeerde kant zoeken.
De eerste stap is dus weerstand tegen de weg van de minste weerstand. Eerst stilstaan. De verleiding van de impuls weerstaan, omdat je jezelf iets gunt op langere termijn.

Daarna kun je stapsgewijs naar de andere kant opschuiven, daar waarvan je zelfs in eerste instantie dacht dat het je niet zou helpen. In kleine stapjes opschuiven totdat je in staat bent de uitersten te verbinden. Dus als je balans wil creëren tussen werk en privé, dan zul je eerst weerstand moeten bieden tegen het ja zeggen tegen de ander, waarna je ja kunt gaan zeggen tegen jezelf. Je meer verantwoordelijk gaan voelen voor je innerlijke spanningsveld in plaats van je verantwoordelijk te voelen voor het oplossen van het spanningsveld om je heen.

Deze theorie is toepasbaar op velerlei contexten en keuzes. Dit snappen is een mooie start, ontdekken hoe het voor jou werkt en zelf ervaren een volgende. Als je nieuwsgierig bent hoe dit voor jou zou kunnen werken, help ik je graag!


About the Author

Carmen Altena

 

Be the first to comment “Meer balans? De sleutel tot het vergroten van je persoonlijke effectiviteit”